In onze hedendaagse, vaak hectische samenleving ervaren steeds meer mensen zoveel druk en spanning dat ze uitvallen met een burn-out. Voor buitenstaanders is het moeilijk te begrijpen hoe ingrijpend en intens een burn-out kan zijn, evenals de uitdagingen die komen kijken bij het herstelproces. 

Het kan dan ook lastig zijn om te weten hoe je het beste steun kunt bieden aan een vriend, familielid of collega die hiermee te maken heeft, vooral als het herstel traag verloopt. 

Een burn-out is namelijk echt anders dan een gebroken been, niet alleen omdat je het niet ziet aan de buitenkant, maar ook omdat het herstel met ups en downs gaat. Het is daarom vaak ook een gevoeligere kwestie, en de woorden die je zegt of schrijft aan zo iemand kunnen – hoe goed bedoeld ook – soms juist niet passend overkomen. 

Toch kan een lief kaartje met mooie woorden een wereld van verschil maken als steun voor iemand. 

In eerste instantie geldt natuurlijk: als het uit een goed hart komt, dan kan iemand altijd wel die intentie aanvoelen, ook al zijn het niet precies de woorden die diegene op dat moment wil horen. Maar het is natuurlijk fijner als je woorden iemand niet in het verkeerde keelgat schieten, maar juist een extra steunend effect hebben. Want daar doe je het voor! 

Hier een paar tips om aan te denken, over wat je dan wél en wat je beter níet kunt schrijven (of zeggen, of appen) aan iemand die overspannen of met een burn-out thuis zit. 

Goed bedoeld, maar kan verkeerd overkomen:

Mensen die langere tijd ziek thuis zitten, ervaren vaak vanuit zichzelf al meer dan genoeg (tijds)druk. Zeg dus niet zoiets als “ik mis je en kan niet wachten tot je weer komt werken / …. kunt”. Hoewel lief bedoeld, kan dit als extra druk worden ervaren, wat in het herstel juist averechts werkt. 

Ook lief bedoeld, maar niet prettig om te krijgen: ongevraagde adviezen. Ook al heb jij zelf in een vergelijkbare situatie gezeten, is het lang niet altijd zo dat wat voor één iemand werkt, ook voor iemand anders werkt. Misschien had jij heel veel aan bepaalde boeken, podcasts of meditatietechnieken, maar is iemand anders daar op dit moment helemaal niet mee geholpen. Bovendien herstelt iedereen op z’n eigen manier en tempo, en kunnen adviezen dan precies in het verkeerde keelgat schieten. 

Ook “ik weet precies hoe je je voelt” kan averechts werken, want hoewel sympathiek bedoeld, is dit gewoon niet waar! Je weet als buitenstaander nooit precies hoe iemand zich voelt, zelfs niet als diegene een vergelijkbare situatie als jij meemaakt. 

Woorden als “vergeet niet om ook voor jezelf te zorgen” kunnen iemand ook onbedoeld pijn doen: juist als iemand burned out is, is dat vaak een van de moeilijkste lessen die ze te leren hebben. Ze weten dan heus wel dat ze dat zouden moeten doen, maar vinden dat gewoon heel erg moeilijk en het is niet fijn als iemand dat met een kaartje er nog eens inwrijft. 

Door alleen te focussen op het positieve, kun je ook onbedoeld iemands gevoel bagatelliseren. Er speelt nu eenmaal op dit moment iets heel groots in iemands leven dat níet positief is, en dat mag juist nu de ruimte krijgen. Het is vaak al moeilijk voor een burned out iemand dat je dat niet aan de buitenkant kunt zien, zoals met een gebroken been. Vermijd dus zinnen die beginnen met “tenminste (kun/heb je nog…)…” of “denk aan (de positieve dingen)”. 

Wat is dan wél meestal fijn om te horen?

Simpelweg laten weten dat je aan iemand denkt, doet al veel goeds. Zeker voor iemand die al langere tijd thuis zit, is dat heel waardevol om te horen. 

Iets als “ik begrijp dat dit een moeilijke tijd voor je is” toont empathie zonder te impliceren dat je precies weet wat iemand doormaakt (wat dus ook niet precies kan, want iedereens proces is anders). 

Ongevraagde adviezen zijn niet prettig, maar soms is iemand juist wél op zoek naar andermans ervaringen of tips. Je kunt dan wel zeggen “mocht je het fijn vinden om mijn ervaring met … te horen, dan wil ik dat altijd met je delen” . Zo laat je de keuze aan die ander, voor op een door hem of haar gekozen moment. 

Je bewondering voor iemand uitspreken, is ook altijd fijn. Herstellen van een burn-out vergt heel veel (zelf)reflectie, en dat kan flink confronterend zijn. Hoe dapper vind je het, dat iemand dit proces aangaat, z’n eigen grenzen zo leert te erkennen? Iets als “Ik bewonder je moed” is kort maar krachtig, en zegt precies dat. 

Tip voor “er voor iemand zijn”

Zeggen dat je er voor iemand bent als je ze nodig hebben, kan zeker fijn zijn, maar vaak is die drempel om om hulp te vragen best groot. Als je echter specifieke hulp aanbiedt, verlaag je die vraagdrempel voor iemand. Omdat je niet precies weet waar iemand behoefte aan heeft, zou je ook verschillende opties kunnen geven. Een persoonlijke tegoedbon (of een serie bonnen!) ter waarde van bijvoorbeeld “een pan soep”, “een wandeling”, “een dikke knuffel”, “een avondje oppassen” maakt het voor iemand veel makkelijker om je daartoe om hulp of steun te vragen, en laat toch het daadwerkelijke initiatief daartoe bij diegene. 

Persoonlijke tegoedbon

Aan elk Pakketje Blijheid kun je daarom een persoonlijke tegoedbon toevoegen, ter waarde van wat jij je ontvanger ook maar wilt geven. Ik zie zo vaak de mooiste tegoedbonnen voorbij komen, ter waarde van bijvoorbeeld “een zelfgebakken taart”, “een goed gesprek met een glas wijn”, “een ode aan jou”, “het lenen van onze auto” of gewoon “een luisterend oor zonder oordeel”. Dat wens je toch iedereen toe die ziek thuis zit?